Girişimcilik, kendi işini kurma ve yönetme sürecini ifade eder, ancak bu süreçte farklı yaklaşımlar, iş alanları ve iş modelleri bulunur. Girişimcilik türleri, bireylerin yaratıcı düşünme, yenilikçi çözümler geliştirme ve risk almayı ne şekilde ele aldıklarına göre değişiklik gösterir. Her girişimci, farklı amaçlar, beceriler ve kaynaklarla bu yolculuğa çıkar, bu nedenle girişimcilik türleri de birbirinden farklıdır. Bu yazıda, girişimcilik türlerini detaylı bir şekilde inceleyecek ve her bir türün özelliklerini anlatacağız.

1.Yeni İş Kurma Girişimciliği (Yeni İş Girişimciliği)

Yeni iş kurma girişimciliği, en yaygın girişimcilik türlerinden biridir ve tamamen yeni bir iş fikri yaratmayı hedefler. Bu tür girişimcilikte, girişimci sıfırdan bir iş kurar ve genellikle hiç var olmayan bir ürünü ya da hizmeti pazara sunar. Yeni iş kurma girişimciliği, büyük riskler taşıyan ancak aynı zamanda büyük ödüller vaat eden bir süreçtir.

Yeni iş kurma girişimcisi, genellikle yenilikçi bir fikirle yola çıkar ve pazarda bir boşluk ya da fırsat keşfeder. Bu fırsat, bir ürün ya da hizmetin eksikliği ya da mevcut çözümlerin yetersizliği olabilir. Bu tür girişimcilik, iş fikrinin başarısına bağlı olarak yüksek getiri sağlayabilir ancak aynı zamanda başarısızlık riskleri de barındırır.

Özellikleri:

• Genellikle sıfırdan bir iş fikri yaratılır.
• Yüksek risk içerir çünkü piyasa doğrulaması henüz yapılmamıştır.
• Yaratıcılık ve yenilikçilik ön plandadır.
• Başarı durumunda yüksek ödüller vaat eder.
• Hedefe kitlenmiştir.

Teknolojik bir yenilik veya sosyal bir sorunu çözmeye yönelik bir mobil uygulama geliştiren bir girişimci buna örnek gösterilebilir.

2.Aile Şirketi Girişimciliği

Aile şirketi girişimciliği, girişimciliğin bir aile tarafından yönetildiği ve sürdürüldüğü bir türdür. Aile üyeleri, şirketin kurulumunda, karar alma süreçlerinde ve büyümesinde aktif bir şekilde rol alırlar. Bu tür girişimcilik, nesilden nesile aktarılan iş modellerini ve değerleri içerir. Genellikle işin büyümesi ve sürdürülebilirliği konusunda önemli bir aile geleneği vardır.

Aile şirketlerinde, işin başlangıcından itibaren aile üyeleri arasında güçlü bir bağ ve ortak bir hedef vardır. Bu tür girişimcilik bazen güçlü bir kurumsal kültürün gelişmesine yol açar, ancak aynı zamanda aile içindeki ilişkiler de işin sağlıklı bir şekilde yürümesini etkileyebilir. Aile şirketlerinde başarı, aile üyelerinin uyumlu bir şekilde çalışabilmesine ve güçlü liderlik becerilerine bağlıdır.

Özellikleri:

• Aile üyeleri tarafından kurulur ve yönetilir.
• İşin sürdürülebilirliği için aile üyeleri arasında güçlü bir bağ vardır.
• Aile içindeki iş ilişkileri, şirketin başarısı üzerinde doğrudan etkili olabilir.
• Ticari zeka çok gelişmiştir.

Bir ailenin sahibi olduğu geleneksel bir restoran zinciri veya fabrika buna örnek gösterilebilir.

3.Franchise Girişimciliği

Franchise girişimciliği, bir markanın sahip olduğu iş modelini ve ürün/hizmetlerini başka girişimcilere lisanslayarak işletme kurmalarına olanak tanır. Girişimci, belirli bir marka adı altında işletme kurar ve ana şirketin sunduğu iş modelini ve operasyonel süreçleri takip eder. Bu tür girişimcilik, özellikle risk almak istemeyen ancak girişimcilik yapmak isteyen kişiler için cazip bir seçenek sunar.

Franchise girişimciliğinde, girişimci, markanın sağladığı eğitim, destek ve pazarlama hizmetlerinden yararlanır. Franchise sistemi, girişimcilere genellikle belirli bir pazar payı ve tanınmışlık sağlar, ancak bazı kısıtlamalar ve ana markanın politikalarına uyum zorunluluğu da getirir.

Özellikleri:

• Ana marka tarafından sağlanan iş modeli ve operasyonel süreçler takip edilir.
• Düşük riskli bir girişimcilik türüdür çünkü marka zaten tanınmış ve başarı sağlamıştır.
• Girişimciler genellikle daha az yaratıcı özgürlüğe sahip olabilirler.
• Operasyonel süreçleri ve oyun kurma becerisinin yüksek olması gerekmektedir.
• Zaman, enerji ve finans kaynaklarını çok doğru kullanmaları gerekmektedir.
• Büyük resmi görme becerisi gelişmiş olmalıdır.

McDonald’s, Starbucks gibi küresel markaların franchise veren işletmeler örnek gösterilebilir.

4.Sosyal Girişimcilik

Sosyal girişimcilik, toplumsal veya çevresel sorunlara çözüm bulmayı hedefleyen bir girişimcilik türüdür. Sosyal girişimciler, kâr amacı gütmekten daha çok, toplumsal fayda sağlamaya odaklanır. Bu tür girişimcilikte, girişimci genellikle yoksulluk, eğitim, çevre koruma, sağlık gibi toplumsal sorunları çözmek amacıyla yenilikçi çözümler üretir.

Sosyal girişimcilik, sosyal etkisi kadar ekonomik sürdürülebilirliği de ön planda tutar. Girişimci, toplumun sorunlarını çözmeye çalışırken aynı zamanda finansal açıdan da sürdürülebilir bir iş modeli kurmalıdır. Sosyal girişimcilik, genellikle kâr amacı gütmeyen organizasyonlarla ilişkilendirilse de, bazı sosyal girişimler kâr elde etmekle birlikte topluma hizmet etmeyi hedefler.

Özellikleri:

• Toplumsal veya çevresel bir sorunu çözmeyi hedefler.
• Kâr amacı gütmeyebilir ya da kârı topluma fayda sağlamak için kullanabilir.
• Yenilikçi çözümler ve etkili sosyal stratejiler gerektirir.

Eğitim fırsatlarını genişletmek amacıyla kurulan bir sosyal girişim ya da çevre kirliliği ile mücadele eden bir çevre odaklı girişimci örnek gösterilebilir.

5.İnovasyon Girişimciliği

İnovasyon girişimciliği, yeni ve yaratıcı ürünlerin veya hizmetlerin geliştirilmesini hedefleyen girişimcilik türüdür. İnovasyon girişimciliğinde, girişimci mevcut piyasada var olan bir ihtiyacı daha önce görülmemiş bir şekilde karşılayacak bir çözüm sunar. Bu tür girişimciler, teknolojik yenilikleri, fikir geliştirme süreçlerini ve araştırma-geliştirme faaliyetlerini kullanarak rekabetçi avantaj sağlamayı hedefler.

İnovasyon girişimciliği, özellikle teknoloji, sağlık, enerji ve mühendislik gibi hızla gelişen sektörlerde önemli bir yere sahiptir. İnovasyon, girişimcilerin sektördeki boşlukları doldurmasına, yeni pazarlara girmesine ve katma değerli çözümler sunmasına yardımcı olur.

Özellikleri:

• Yenilikçi ve yaratıcı ürünler veya hizmetler geliştirilir.
• Teknolojik gelişmeler ve Ar-Ge süreçleri öne çıkar.
• Rekabetçi avantaj sağlamayı hedefler.

Elektrikli araçlar veya yapay zeka tabanlı yeni bir yazılım geliştiren bir girişimci örnek gösterilebilir.

6. Space Girişimcilik

Bu girişimcilik modeli, bireyin kendi yetkinliklerinin farkında olarak, bu yetkinlikler doğrultusunda ürün geliştirmeye odaklandığı; ancak ürünün pazara sunulması, ticarileştirilmesi ve ölçeklendirilmesi gibi süreçlerde kurumsal iş birlikleriyle hareket ettiği bir yaklaşımdır. Amaç, bireysel uzmanlıkla geliştirilen ürünün, kurumsal yapıların desteğiyle toplumsal dönüşüm yaratacak şekilde yaygınlaştırılmasıdır.

Özellikleri:

• Kendi yetkinliklerini geliştirmeye odaklanırlar; bu, onlar için yeterlidir.
• Yüksek büyüme potansiyeline sahip ürünler geliştirirler ve diğer süreçleri kurumsal ortaklara devrederler.
• Hayallerine ulaşmak için doğru partnerlerle iş birliği yapmanın önemini bilirler.
• Hedef odaklıdırlar.
• Aynı anda birden fazla işi yönetme becerisine sahiptirler.

Bu tür girişimciler, kurumsal bir yapıda çalışırken aynı zamanda kendi ürünlerini geliştirerek hayallerine ulaşabilirler. XMind Studio.Space ile iş birliği yapan girişimciler buna örnek gösterilebiir.

Girişimcilik, farklı iş modelleri ve alanlar üzerinden şekillenebilir. Her girişimci, kendi becerileri, vizyonu ve hedefleri doğrultusunda bir türü tercih eder. Yeni iş kurma girişimciliğinden aile şirketi girişimciliğine, franchise sistemlerinden, space girişimci,  sosyal ve inovasyon girişimciliğine kadar birçok farklı yol ve strateji mevcuttur. Peki sizin girişimciliğiniz yukarıda belirttiğimiz tanımlarla mı sınırlı yoksa tamimiyle sınırların ötesinde misiniz?